República Democrática do Congo: 20 anos de guerras

Os motivos das guerras foron tanto geoestratégicos como económicos.

Hai uns días emitiron un documental de Jordi Évole que tocaba a traxedia que se vive no leste da R. D. do Congo con milicias que masacran poboación civil e violan de forma sistemática. Unha situación de violencia que xa dura uns 20 anos e da que non ven visos de que termine. Durante a emisión reflexionaba si durante este tempo o pouco que se podía facer fixémolo de forma correcta, ou ben nos enganaron e fixeron que presionásemos aos eslabóns máis fortes da cadea, gastando unhas forzas que podían obter mellores resultados se as diriximos noutra dirección.

salvados-642

Jordi Évole e Xavier Aldekoa nunha escena do programa Salvados.

Agora hai 20 anos, en 1996, iniciáronse as guerras actuais na R.D. do Congo. A chamada primeira no ano 1996 e a segunda de 1998 que dura de forma oficial até o 2003, coa firma dos acordos de paz, pero que continuou até os nosos días de forma máis ou menos intermitente.

Os motivos das guerras foron tanto geoestratégicos como económicos. En 1996, o ditador Mobutu, que gobernara a R. D. do Congo durante case 40 anos, batallaba cun cancro incurable e a clínica suíza que lle trataba diagnosticáralle que tiña os días contados. O investigador alemán Helmut Strizek sinala temas geoestratégicos relacionados con Súan como a causa fundamental da primeira guerra do ano 1996. Este investigador alemán pensa que a substitución de Mobutu acelerouse en 1996 cando se soubo da súa grave enfermidade e da súa segura substitución por parte do nacionalista Etienne Tshisekedi, quen era pouco probable que se implicase no xogo contra Súan.

Razóns económicas relacionadas con garantir o control dos recursos naturais  para as multinacionais occidentais tamén xogaron un papel fundamental nas causas da primeira guerra e foron as causas da segunda no ano 1998. Ademais, de garantir o control dos recursos, promovendo a un presidente congoleño que se amoldase aos desexos das multinacionais, tamén moitas multinacionais obtiveron pingues beneficios realizando contratos moi vantaxosos directamente coas guerrillas que se sabía que ían tomar o poder na R. D. do Congo, como DeBeers, Lundin ou AMFI (American Minerals Fields Inc), que negociaron directamente cos rebeldes do AFDL (Alianza de Forzas Democráticas para a Liberación do Congo, liderada por Laurent Kabila) a través do conselleiro militar deste grupo, o coronel retirado belga Willy Mallants, quen fora anteriormente asesor militar de Mobutu. Houbo multinacionais como a AMFI, que todo apunta a que se crearon expresamente para a guerra do Congo. A AMFI tiña a súa sede en Hope, Arkansas, patria de Bill Clinton e o seu principal accionista era Jean Raymond Boulle, un home de negocios que traballara anteriormente en minas de Arkansas cando Bill Clinton era gobernador dese estado.

clintonkagame

Bill Clinton e Paul Kagame.

As noticias da prensa internacional da época da primeira guerra do Congo son bastante elocuentes dos contratos destas grandes multinacionais coas guerrillas da época, por exemplo, The Times, nunha reportaxe datada o 19 de maio de 1997, dicía: “L. Kabila, un antigo marxista e amigo do Che Guevara, claramente abandonou o idealismo da súa mocidade. Antes de tomar o poder, xa asinara contratos multimillonarios con compañías mineiras estranxeiras para explotar os asombrosos recursos naturais congoleños”. Un mes antes, o 22 de abril de 1997, cando os rebeldes do AFDL de Kabila xa se fixeron con importantes cidades congoleñas, nun artigo de The Times, podíanse ler os seguintes extractos:

“a inusual alianza entre grandes magnates e revolucionarios, moitos deles na súa mocidade marxistas ou adestrados pola China maoísta, foi ben aceptada polos gobernos occidentais quen ven a L. Kabila como o home que dirixirá o Zaire (R D Congo) despois de tres décadas de corrupción e asombrosa pobreza”.

“Os executivos das compañías din estar felices facendo negocios cos rebeldes posto que eles non piden comisións”.

“Mineiras xigantes como De Beers ou American Mineral Field Inc (AMFI) xa asinaron contratos por valor de 3 billóns por ano para a explotación de cobre, cobalto, ouro, zinc e diamantes”.

“De Beers, desfíxose da súa relación co réxime de Mobutu que estaba a caer moi rapidamente e asino un contrato de 50 millóns de dólares ao ano”.

“Esta semana AMFI asinou tres contratos por valor de 885 millóns de dólares que lle dan acceso ás vastas reservas de metal da provincia de Katanga. Outras multinacionais pediron darlles aos rebeldes teléfonos via satélite pois sen eles non son posibles as negociacións”

As guerras do Congo foron guerras por delegación -ou proxis-, onde os Estados Unidos utilizaron a Ruanda e Uganda para levar a cabo os derrocamentos dos presidentes congoleños que non se axustaban ao perfil requirido para garantir o control dos recursos polas multinacionais occidentais. Á súa vez Ruanda e Uganda utilizaron guerrillas proxiscongoleñas para que non se notase demasiado que estaban a invadir o Congo.

A causa da segunda guerra do Congo poderíase dicir que foi debida a un fallo do sistema, pois o papel de Laurent Kabila á fronte das guerrillas que derrocaron a Mobutu estaba previsto que só fose para mostrar unha imaxe de antiimperialismo e independencia necesaria para despistar á opinión pública de quen estaba detrás da guerrilla, algo habitual en conflitos africanos, pero Laurent Kabila adiantouse, tomou o poder e tívose que organizar outra guerra para derrocarlle. Unha guerra que custou cinco millóns de mortos e cuxa continuación até os nosos días débese, na miña opinión, a outras razóns que veremos máis adiante.

O TUTELAJE NA R. D. DO CONGO

En máis dunha ocasión cando se preguntou a algunha personalidade importante europea ou americana relacionada cos temas africanos, acerca de países como Ruanda ou Uganda e as súas vinculacións manifestas con guerrillas que actúan no Congo, respondeu dicindo que convén non debilitar aos gobernos ruandés e ugandés porque resultan fundamentais para a estabilidade da zona. Algo que resulta chocante pois a zona leva bastantes anos sendo das máis violentas do mundo. En realidade o termo estabilidade habería que traducilo por tutelaje. Entón, a frase traducida seria: non convén debilitar aos gobernos ruandés e ugandés pois son os que levan o tutelaje no Congo, necesario para garantir o fácil acceso das multinacionais occidentais aos recursos mineiros do Congo.

musevenikagame

Yoweri Museveni e Paul Kagame, ditadores de Uganda e Ruanda respectivamente desde hai décadas.

O papel de Ruanda e Uganda nas guerras do Congo, non só foi o de facer a guerra e apoiar ás guerrillas proxis para derrocar ao presidente congoleño, senón tamén o de establecer unha especie de sistema de tutelaje na R. D. do Congo. O tutelaje consistía, entre outras cousas, en impulsar a personalidades congoleñas vinculadas cos intereses de Ruanda e Uganda en postos importantes das administracións locais congoleñas ou mesmo en postos claves do propio goberno congoleño. Tamén consistía en controlar o exército congoleño mediante a inclusión nos seus postos de alto rango a antigos rebeldes congoleños de fidelidade cara aos intereses de Ruanda e Uganda e tamén a inclusión de batallóns enteiros de antigos rebeldes coas mesmas fidelidades, que para máis inri establecíanse nas zonas ameazadas polas guerrillas, dándose a situación surrealista de que cando comezaban os enfrontamentos os batallóns do exército congoleño procedentes das antigas guerrillas pasábanse en masa cara ao bando dos seus antigos compañeiros que agora cambiaran o nome da guerrilla.

congolesemarchsgbv_fullO tutelaje garante entre outras cousas que se aparece por calquera circunstancia un goberno congoleño un pouco díscolo, póidaselle eliminar mediante un simple golpe militar. O tutelaje foi impulsado, como é obvio, pola chamada comunidade internacional e o Consello de Seguridade da ONU, que unha semana despois de calquera ofensiva das guerrillas xa ameazaban ao goberno congoleño para que establecese negociacións coa guerrilla que sempre acababan incorporando a moitos os mandos e guerrilleiros ao exército congoleño. Os outros mandos da guerrilla e os guerrilleiros non incorporados a continuación formaban outra guerrilla con outro nome distinto que organizaba outra ofensiva que acabaría en tamén negociacións. A celeridade do Consello de Seguridade en tomar decisións que favorecían a inclusión de antigos guerrilleiros en postos importantes do exército congoleño contrastaba notablemente con aquelas outras decisións relacionadas coa soberanía da R. D. do Congo, como a resolución 1132, que condenaba a agresión das tropas ruandesas e ugandesas no Congo, votada oito meses máis tarde de que as tropas entrasen no Congo -e cando se estaban pelexando entre elas en chan congoleño polo control das zonas de diamantes e ouro-, ademais realizaran masacres de poboación civil congoleña. No Consello de Seguridade da ONU que tomaba estas decisións, ademais dos membros permanentes, estaban os membros non permanentes como Bélxica, cuxo representante no Consello de Seguridade era Pierre Chevalier, acusado pola prensa holandesa e belga de alternar as reunións do Consello de Seguridade da ONU coas reunións do Consello de Administración da súa antiga empresa, a mineira Forrest Group (multinacional que tiña importantes concesións de cobre e cobalto na provincia de Katanga na R. D. do Congo). Pedíuselle que polo menos durante o período de pertenza de Bélxica ao Consello de Seguridade, deixase de asistir aos Consellos de Administración da Forrest.

A impunidade de que gozaron Ruanda e Uganda a pesar dos crimes cometidos está moi relacionada co seu papel no tutelaje da R. D. do Congo. A información sobre os masacres e violacións relacionada cos gobernos de Ruanda e Uganda ou coas súas guerrillas proxis está bastante documentada en moitos informes, o principal é o informe “Mapping Exercise”, que cobre un período desde marzo de 1993 até xuño do 2003. Para dirixir este proxecto da ONU nomeouse á surafricana Navanethem Pillay, quen tivera un destacado papel na denuncia do apartheid surafricano. O “mapping exercise” iniciouse o 17 de xullo do 2008, coa chegada de N. Pillay á R D Congo. Posteriormente, desde o 17 de outubro do 2008 ao 15 de maio do 2009, tivo lugar a segunda fase do proxecto que consistiu en traballos de campo, con comprenderon máis de 1.000 entrevistas a testemuñas, e o estudo de máis de 1.500 documentos relacionados cos masacres de poboación civil. A terceira fase, foi a recompilación de datos e comprendeu desde o 15 maio do 2009 até o 15 de xuño do 2009. Nesta terceira fase de compilación de datos, estudáronse os 782 incidentes graves de violacións de dereitos humanos, podendo pechar 617 deles con suficientes evidencias. No exercicio “Mapping”, participaron máis de 200 xuristas e expertos en leis e conclúe que a inmensa maioría destes 617 incidentes serian crimes baixo as leis internacionais. Serían crimes contra a humanidade cometidos nun contexto dun ataque xeneralizado ou sistemático ou ambas as cousas contra a poboación civil. O informe “mapping” sinala que hai elementos que poden indicar que se cometeu o crime de xenocidio.

O informe “mapping” foi filtrado antes da súa publicación; suponse que polos mesmos que o realizaron pois se temía que fose censurado e nunca saíse á luz. Finalmente saíu, pero bastante augado eliminando calquera mención á palabra xenocidio. No entanto, o maior triunfo de quen non querían que se emitise foi que non levou a cabo a fase penal que normalmente segue a este tipo de informe tan claramente acusatorios. O seguinte paso tería que ser a constitución dun Tribunal Especial para o Congo dependente da ONU ou quizais un tribunal mixto, pero na miña opinión a creación dun tribunal específico para o Congo cun informe mapping anterior que claramente mostraba a responsabilidade dos gobernos de Ruanda e Uganda, obrigase a este tribunal a mollarse un pouco e condenar a alguén máis importante detrás do señor da guerra de quenda acusada de saqueo, utilización de nenos soldados, masacres e violacións, tal como limitouse o Tribunal Penal da Haia.

Anterior ao informe do “mapping exercise” foi a causa que levou a cabo na Audiencia Nacional española con conclusións idénticas ás do informe mapping e que saíron públicas nun auto emitido polo maxistrado Fernando Andreu. Foi unha causa contra crimes de guerra en Ruanda /R. D. Congo, justificada polo asasinato de cooperantes e misioneiros españois nestes países. No Congo, o exército ruandés asasinara a catro misioneiros maristas españolas testemuñas á súa vez dos masacres que estaba a cometer o exército ruandés, que lle levarían a eliminar a máis de douscentos mil hutus ruandeses refuxiados no Congo ante a inoperancia dos organismos que deberían protexerlles, que preferiron mirar para outro lado. O mesmo comando que asasinou os misioneiros españois uns días antes asasinara ao arcebispo congoleño de Bukavu, Monseñor Munzihirwa, quen denunciara publicamente a axuda que Estados Unidos lle brindaba aos exércitos de Ruanda e Uganda que estaban a invadir o seu país. Como é coñecido, as sucesivas reformas tanto do PP como do PSOE están a eliminar competencias da Audiencia Nacional española para xulgar estes crimes, co ánimo de pechar este e outros sumarios incómodos. Aínda que aínda non o lograron do todo, se nada o remedia, é cuestión de tempo que a causa sexa pechada completamente. Este sumario recibira anteriormente fortes presións durante os gobernos españois do PP e PSOE por parte de Estados Unidos para anular esta causa, segundo testemúñano cables de wikileaks e as propias declaracións do maxistrado F. Andreu. Na causa estaba clara a implicación do goberno ruandés en moitas dos masacres que ocorreron no Congo.

A SEGUNDA GUERRA. GUERRILLAS E MULTINACIONAIS

Na primeira guerra do Congo apenas houbo combates militares. A CIA coñecía dabondo aos xenerais de Mobutu e antes de atacalos xa pactara con eles a data da rendición das principais poboacións. Na segunda guerra do ano 1998 non ocorrería así e pronto se establecen unhas frontes de batalla que determinan que case todo o leste do Congo coas súas minas quede en poder de Ruanda, Uganda e as súas guerrillas congoleñas proxisnunha situación moi cambiante especialmente despois do enfrontamento militar entre Ruanda e Uganda que se disputan as zonas de diamantes e ouro; a maior parte do coltan e a casiterita xa estaban en mans de Ruanda. As zonas máis violentas son aquelas próximas ás principais minas. Neste contexto de violencia, moitas multinacionais teñen que abandonar os xacementos. Isto ocorreu co persoal da Barrick Gold que abandono as minas polo avispero en que se estaba convertendo a zona do Ituri disputada por Ruanda e Uganda a través de guerrillas proxis étnicas e non étnicas. A Barrick Gold tivo que subcontratar á empresa Caleb International para que se fixese cargo das concesións de ouro. A Caleb International é unha empresa mineira ugandesa propiedade de Salim Saleh, medio irmán do presidente ugandés Yoweri Museveni e era o exército ugandés primeiro e logo una das súas guerrillas proxi, o RCD – ML , quen dominaban a zona de xacementos do Ituri.

20100701-WN- 04- Congolese In Belgium Protest Kabila?s Rule.tifA poderosa Barrick Gold Corporation conseguira a concesión de tempos de Mobutu e comprendía 80.000 Km2 no Ituri, provincia Oriental, onde se achaban as máis importantes minas de ouro. A importancia e influencia da Barrick podémola calibrar polo seu consello de asesores no que pasaron personalidades como os expresidentes Bush pai, Brian Mulroney, expresidente canadense, Karl Otto Pol, antigo director do banco central alemán, Gustavo Cisneros magnate venezolano posuidor dun gran número de medios de comunicación ou William Cohen, secretario norteamericano de defensa entre 1997 e 2001. A Barrick tamén negociara cos rebeldes de Laurent Kabila antes de que estes tomasen o poder e como era fácil de supor, estes mantivéronlle todas as condicións que conseguira con Mobutu. Algunha vez reflexionei sobre este tema e penso que a Barrick non se beneficiaba nada dun escenario de guerra como o que se instalou na segunda guerra no Ituri, onde había zonas que uns meses estaban en mans dunhas guerrillas e os meses seguintes en mans doutra e de feito tivo que subcontratar á Caleb International.

No escenario cambiante da segunda guerra, o que realmente floreceron foron as empresas mineiras ou multinacionais creadas por persoas vinculadas ás guerrillas ou cos círculos de poder dos países limítrofes Ruanda e Uganda. Empresas que moitas veces estaban radicadas en Europa. En calquera caso, multinacionais que debían contar co visto e prace dos gobernos de Ruanda e Uganda que eran quen controlaban a zona mineira explotada a través das súas guerrillas proxis. A maioría das empresas que están sinaladas nos paneis de investigación da ONU por alentar o conflito son empresas deste tipo. Nos paneis tamén aparecen multinacionais non relacionadas cos círculos de poder de Ruanda e Uganda que son as que compran os minerais que as outras extraen, pero non creo que a estas multinacionais a existencia da guerra benefícielles especialmente.

Ás veces óuvese dicir falando deste tema, que o feito que a extracción de minerais sexa ilegal é o que favorece a continuación da guerra porque esta é máis barata, pero a extracción ilegal sempre existiu. En tempos de Mobutu, a metade das vendas de diamantes e ouro procedían de minas superficiais ilegais non declaradas que eran controladas por mafias pero cuxos beneficios, do mesmo xeito que as minas legais, recaía nos círculos de poder mobutista e nas multinacionais. O que cambiou a guerra son quen se benefician da explotación dos minerais. Antes, en tempos de Mobutu, os beneficiarios eran as multinacionais e os círculos próximos ao poder mobutista e despois da primeira guerra e até os nosos días os beneficios pasaron como antes para o multinacionais pero agora quen se beneficiaban eran os círculos próximos ao poder dos gobernos de Ruanda e Uganda e en moita menor medida os seus socios congoleños que formaban parte dos círculos do poder da R. D. do Congo.

No caso do coltan ocorreu parecido ao relatado co ouro. Creáronse empresas como SOMIGL (Société Minière deas Grands Lacs) que tiveron o monopolio da explotación do coltan durante os dous anos en que os prezos se dispararon. Azarias Ruberwa, un dos presidentes da guerrilla RCD, unha guerrilla proxi de Ruanda, nunha conferencia de prensa realizada o 25 de novembro do 2000, afirmaría que o seu grupo rebelde posuía o 75% das accións de SOMIGL.

Para canalizar os beneficios da venda do coltan saqueado da R D Congo, Ruanda estableceu un organismo coñecido como “Congo Desk”, cuxa contabilidade estaba separada dos orzamentos xerais do estado. O Congo Desk dependía do exército ruandés e foi creado como unha división do DEI (Department of External Intelligence). Estaba dirixido polo oficial de intelixencia Deus Kagiraneza e contaba cos xenerais Dan Muyuna e James Kabarebe, como os seus negociadores principais. De acordo cos paneis de investigación da ONU, o Congo Desk, obtivo un beneficio de 320 millóns de dólares no ano 1999.

Ademais do Congo Desk, Ruanda permitía que certos oficiais ruandeses levasen negocios relacionados cos minerais congoleños e beneficiásense deles. A maior parte destes negocios consistían nos “comptoirs” ou almacéns onde se compraban diamantes e outros minerais. Entre eles estaba Rwanda Metals, dirixido por Francis Karimba; Grands Lacs Metals, propiedade dos maiores do exército ruandés Munyunza, Kazura e Gatete e Eagle Wings Resources, que era levado por Alfred Rwigema, cuñado de Paul Kagame, presidente de Ruanda.

Na miña opinión quen ten interese na continuación da guerra son os gobernos de Ruanda e Uganda. Unha cousa é o inicio da guerra no Congo cuxos obxectivos eran substituír a un presidente congoleño por outro que dese maiores garantías para as multinacionais occidentais e outra cousa distinta é a continuación da guerra, até os nosos días e aquí quen ten interese son os gobernos de Ruanda e Uganda.

Foron famosos no seu tempo e moi criticados polos congoleños dous artigos escritos case seguidos e cos mesmos argumentos, un do norteamericano Herman Cohen, antigo subsecretario de Estado para os Asuntos Africanos e o outro do expresidente francés Sarkozy. O artigo de Cohen procede dunha carta enviada ao seu presidente Barak Obama e nel avoga pola creación dun mercado común centroafricano que inclúa a varios países da zona como solución á guerra que se vive no Congo. Os seus argumentos son que Ruanda non vai renunciar ao control dos recursos naturais congoleños que representan unha boa parte do seu produto interior bruto e afirma que se se puxese en marcha este mercado común africano Ruanda e Uganda continuarían beneficiándose dos recursos congoleños e non terían que utilizar a guerrillas como o fan actualmente. Na miña opinión os artigos son moi valiosos pois tentando defender a Ruanda, dá a coñecer as verdadeiras causas da guerra permanente na R. D. do Congo.

O POR QUE DA VIOLENCIA QUE NON CESA

Unha das estratexias que seguen Ruanda e Uganda para manter o control dos minerais congoleños é o de promover a balcanización do Congo que consistiría en favorecer a implosión do estado congoleño en varios estados independentes para posteriormente Ruanda e Uganda controlar aqueles que posúen as minas que por outra banda serían os estados máis próximos ás súas fronteiras.

Un antigo ministro de Mobutu, Honore Ngbanda, afirma nun dos seus libros que a principios do noventa xa se detectaron movementos dos lobbys tutsi en Estados Unidos para vender a idea ao goberno norteamericano das bonanzas dunha balcanización do Congo que serviría para garantir o control dos recursos naturais congoleños para as multinacionais occidentais, en algo que se parecería aos que se fixo na península arábiga, onde se crearon multitude de estados.

A anexión dunha parte da R. D. Congo, via balcanización ou directamente, foi unha ambición pública por parte das elites de Ruanda como o testemuñan cartas de 1981 á ONU por parte do goberno en Ruanda onde explican o fundamento da súa aspiración de anexión dunha parte do leste da R D Congo ou moitos dos discursos públicos das autoridades do FPR no poder en Ruanda despois de 1994.

A actitude dos Estados Unidos de face á posible balcanización do Congo foi un tanto ambivalente e nos últimos tempos mostrouse en desacordo, polo menos publicamente. A viaxe de Hillary Clinton a África hai uns anos, en que non visito Ruanda e si fixo unha parada na cidade fronteiriza congoleña de Goma, foi interpretada por moitos como unha mensaxe cara ao goberno ruandés para que non seguise adiante coas súas estratexias de balcanización. Quizais, moita culpa diso debésese ao inesperada pero forte reacción do pobo congoleño á balcanización.

De esquerda a dereita: Yoweri Museveni, presidente de Uganda; Joseph Kabila, presidente da RDC e Paul Kagame, presidente de Ruanda.

A guerra intermitente que continuou até os nosos días con masacres de poboación civil e violacións sistemáticas son na miña opinión a continuación da estratexia levada a cabo por Ruanda e Uganda para balcanizar a R. D. do Congo, que penso que tería dúas metas por unha banda crear un escenario de violencia con destrución de calquera infraestrutura que faga inevitable que a única saída dos minerais explotados sexa a través dos países veciños beneficiando as industrias de transformación alí existentes e impedindo calquera posibilidade de que algún goberno central congoleño fágase co control dos minerais e por outra banda alentar a expulsión de moita da poboación congoleña das provincias mineiras de modo que unha vez balcanizado o Congo, o balance de poboación nas provincias balcanizadas limítrofes non fose tan desfavorable a Ruanda e Uganda.

Unha contribución importante á expulsión de poboación congoleña das zonas violentas do leste do Congo débese ás guerrillas proxis de Ruanda e Uganda e tamén ás chamadas forzas negativas que son guerrillas como o FDLR, o NALU ou o LRA, que teoricamente están para atacar aos gobernos de Ruanda, Uganda e Súan, pero que no últimos dez anos non lles atacaron e sorprendentemente só dedícanse a realizar masacres e violacións de poboación civil congoleña. Son forzas cunha imaxe pública internacional tan mala que dalgunha forma justifican que os exércitos de Ruanda e Uganda sáltense o dereito internacional e instálense no Congo para perseguilas e xa que están alí, de paso leven os seus minerais.

Xa nalgúns dos primeiros paneis de investigación da ONU sobre a explotación ilegal de recursos naturais e outras riquezas na República Democrática do Congo, como o S/2002/1146 e o s/2003/1027, o grupo de expertos sobre a base de documentos e análises, considera que a presenza de Ruanda en chan congoleño ten como obxectivo fai crecer o número de ruandeses no leste do Congo e que isto beneficiaba o control económico desta zona por Ruanda.

Sempre lembrarei unha anécdota que me ocorreu fai unhas cuantos anos sendo integrante dunha ONG española que á súa vez formaba parte dunha rede europea, EURAC, que trataba o tema dos dereitos humanos en África. Nun dos descansos dunha das reunións, había un grupo de mozas pertencentes a unha ONG inglesa que facía pouco regresaran da R. D. do Congo, onde habían ido para axudar no tema das violacións. Falaban con alguén e queixábanse da actitude que xulgaban con pouco sentido dalgunhas das mulleres congoleñas da ONG que as acolleu. Algunha das congoleñas parece que lles dixo que en lugar de viaxar ao Congo fose mellor que quedasen no seu país e desde alí presionar ao goberno inglés, un dos principais aliados de Ruanda, para que non axudase tanto ao goberno ruandés que se sabía que era quen estaba detrás de moitas das guerrillas que as violaban. Ás mozas inglesas parecíalles absurdo pensar que o goberno inglés tivese algún interese en manter a unha guerrilla que se dedicaba a saquear, matar e violar. Elas pensaban que o que ocorría no Congo era só un tema de multinacionais sen escrúpulos asociados con guerrillas e señores da guerra e a min fáltome pericia idiomática para explicarlles que efectivamente o goberno inglés non tiña ningún interese en axudar a esas guerrillas, pero se tiña interese en apoiar a Ruanda para que exercese un tutelaje e control sobre a R. D. do Congo e que esa axuda e esa impunidade que brindaban a Ruanda utilizábaa tamén o goberno ruandés para a súa estratexia de balcanización do Congo que incluía a creación de guerrillas que violaban e saqueaban. Moitas veces pensei que se se soubesen exactamente as causas das guerras sería moito máis fácil presionar para acabar con elas. Creo que se puxo moito o foco en nomear ás multinacionais de forma moi xeral e pouco no papel que xoga Ruanda e Uganda. Penso que se conseguísemos que este papel fose máis notorio, posiblemente as mozas inglesas houbesen actuado de forma diferente e quizais houbese máis presión para acabar coa violencia.

Pódese facer algo desde aquí que signifique algunha axuda para a traxedia que viven en partes do leste do Congo? Penso que si, e ocórrelleme o sumarse a unha loita que se converteu en transversal pois a están levando no Parlamento Europeo, varios representantes de esquerda e dereita, como a mallorquina Rosa Estaràs. Trátase de pedir a liberación da ruandesa Victoire Ingabire, encarcerada en Ruanda cando se ía a presentar para as eleccións en Ruanda. Se houbese unhas eleccións democráticas e participase poderíaas gañar e un goberno seu respectaría o dereito internacional e non se implicaría en estratexias para absorber as provincias congoleñas veciñas do Kivu ricas en minas de todo tipo, estratexias responsables da violencia do leste do Congo durante este últimos quince anos.

Jose Lucas, Comité de Umoya Madrid, 20 de novembro de 2016.

Categorías
Dereitos Sociais

RELACIONADAS