Noticias falsas nos medios de comunicación españois en 2016

A desaparición de Esquerda Unida ou o financiamento ilegal de Podemos foron algunhas das noticias falsas publicadas nos medios de comunicación durante o ano 2016

O dicionario Oxford elixiu posverdad como palabra do ano, un neoloxismo que “denota circunstancias en que os feitos obxectivos inflúen menos na formación da opinión pública, que os chamamentos á emoción e á crenza persoal”.

A palabra foi utilizada como un mantra nos medios de comunicación tradicionais. O brexit, a vitoria de Donald Trump, o fracaso do referendo das FARC, todo explícase por este termo esquivo e engolado que curiosamente non se refire ao papel que os medios de comunicación teñen na formación da opinión pública.

Da posverdad xa falaba Ryszard Kapusczinski sen nomeala no ano 2002: “Estamos a vivir dúas historias distintas: a de verdade e a creada polos medios de comunicación. O paradoxo, o drama e o perigo están no feito de que coñecemos cada vez máis a historia creada polos medios de comunicación e non a de verdade”.

Un cidadán español que quixese informarse de verdade tivo que lidar con noticias falsas nos medios de comunicación españois máis importantes. Estes son só uns poucos exemplos.

A desaparición de Esquerda Unida

“ÚLTIMA HORA | Alberto Garzón pon fin a Esquerda Unida”. Así rezaba o tuit que o diario O Paíspuña para comezar 2016. Unha noticia que o propio Alberto Garzón nin acertou a contestar e que tan só replicó con varios interrogantes.

A noticia do xornal de prisa continuaba así;

“Chegou o momento de finiquitar as siglas de Esquerda Unida e alumar unha nova formación política que deixe atrás unha estrutura ríxida e burocrática e que rompa coa chamada vella garda. É a decisión que tomaron Alberto Garzón e a cúpula do partido afín a el. O proceso comezará o 9 de xaneiro cunha comisión que preparará a asemblea constituínte da nova organización sen as siglas de EU, segundo fontes da dirección do partido consultadas polo PAÍS.”

Esquerda Unida continúa sendo un partido autónomo cos seus órganos e estrutura e Alberto Garzón a día de hoxe, un ano despois, segue sendo coordinador xeneral da formación.

Rajoy presidente en setembro ou eleccións en Nadal

O Mundo e A Razón coincidiron o 19 de agosto na súa portada. O diario dirixido por Pedro García Cuartango dicía: “Rajoy será presidente en setembro ou haberá eleccións o día de Nadal”. Pola súa banda, o xornal que dirixe Francisco Marhuenda afirmaba: “Investidura o 30 de agosto ou terceiras eleccións en Nadal”. Dúas portadas que xa eran falsas no momento de publicarse e que os feitos acabaron por constatar.

A falsa dicotomía que presentaban ambos os xornais tiña como único obxectivo presionar para lograr a formación de goberno na sesión do 30 de agosto, pero había naquel momento moitas máis opcións. Rajoy podería ser elixido en outubro ou tamén outro candidato do PP ou un candidato independente que nin sequera se presentou como candidato ás eleccións, ou tamén se podía formar un goberno alternativo. O procedemento parlamentario indicado no artigo 99 da Constitución non deixaba lugar a dúbidas: o punto 4 do artigo expresa que tras o primeiro debate de investidura poderanse realizar tantos outros como sexan necesarios con diferentes candidatos e opcións de goberno. Finalmente Mariano Rajoy foi investido presidente do goberno o 30 de outubro de 2016 e así deixou en evidencia a mentira de ambos os medios.

A viaxe secreta a Venezuela das CUP e Podemos

O 21 de xaneiro de 2016 o informativo de Antena 3 narraba unha exclusiva que probaría a relación entre “A CUP, Podemos e a contorna de ETA, co réxime de Nicolás Maduro”. As imaxes exclusivas eran as dun grupo de persoas subindo a un avión no aeroporto de Barallas para ir a Venezuela. Entre os asistentes estaban Anna Gabriel da CUP e algúns membros de Podemos en Castela-A Mancha. Na información non contaban que asistían a unhas xornadas culturais que os propios protagonistas contaran en artigos, blogs, e que estaban publicitadas un ano antes da exclusiva de Antena 3.

A falsa exclusiva que Antena 3 lanzara coleó até O Español, que partindo desta información publicou que María José Aguilar asistiu a un acto organizado pola Coordinadora Simón Bolivar en homenaxe a ETA. Para aseveralo baseáronse nunha fotografía na que aparece unha muller de costas co pelo curto, información que non contrastaron coa afectada e que resultou ser falsa. Aguilar non asistiu a ese acto porque á mesma hora que se produciu estaba a visitar un pobo a quilómetros de distancia.

A invitación a Otegi de EU e Podemos

O pasado 26 de abril, Arnaldo Otegi, secretario xeral de Sortu, acudiu ao Europarlamento para falar sobre o proceso de paz no País Vasco. Foi convidado por unha interparlamentaria chamada Grupo de Amigos do País Vasco que está formada por varios deputados europeos entre os que se atopan varios membros dos Verdes, diversos políticos de esquerdas europeos e até un membro dun partido de dereitas romanés. Con todo, algúns medios como A Razón, Okdiario, Antena 3 e Carlos Herrera en CÓPEA difundiron a noticia de que Podemos e EU convidaran a Arnaldo Otegi a falar na Eurocámara. Unha noticia falsa que marcou a axenda do día e que ningún destes medios rectificou. Carlos Herrera mesmo decidiu facer un editorial para atacar de forma frontal ás dúas formacións. O locutor estrela da cadea dos bispos aseverou que iamos asistir a unha “infamia” no parlamento europeo propiciada pola invitación de Podemos e EU.

O PSOE logra a paralización das reválidas

O diario O País na súa portada da edición do 28 de outubro levaba un titular concluínte: “Rajoy fai a primeira cesión ao PSOE e retira a reválida”.

O calendario de implantación da LOMCE xa dicía que no curso 2016/2017 as reválidas non terían efectos académicos. O o caso do Bacharelato non terá efectos académicos para lograr o título e só servirá como proba de acceso á universidade. É dicir, o anunciado por Rajoy no Congreso estaba xa no calendario de implantación da LOMCE.

O mesmo diario de Cebrián publicaba o pasado 21 de outubro que o PP e Cidadáns chegaran a un acordo para paralizar as reválidas se finalmente formaba goberno. Se existe unha cesión é froito do acordo con Cidadáns, non co PSOE. O borrador do proxecto do Real Decreto para a modificación das reválidas foi enviado ao resto de partidos para o seu estudo.

O Informe PISA contra Podemos

Un dos instrumentos utilizados por diversos medios de comunicación, tales como Okdiario ou O Confidencial, para o descrédito de Pablo Igrexas e o seu partido é o coñecido Informe PISA (Pablo Igrexas Sociedade Anónima). No suposto informe policial, que non consta de selo policial nin firma, tentábase demostrar o financiamento ilegal de Podemos a través da vinculación entre a Fundación CEPS e Venezuela e da produtora 360 Global Media con Irán. As informacións que coparon moitas horas de información demostráronse totalmente falsas cando a Fiscalía da Audiencia Nacional o pasado mes de xuño descualificou o informe ao considerar que non existía o mínimo indicio documental ou probatorio e que se trataba tan só dun conxunto desordenado de noticias publicadas en prensa. Posteriormente constatouse que o informe PISA era un máis dos traballos que había realizada a denominada “policía patriótica”, unha unidade de intelixencia do Ministerio do Interior dedicada a realizar traballos de dubidosa legalidade sobre adversarios políticos do exministro Jorge Fernández Díaz.

Estas noticias son só un exemplo da multitude de noticias falsas ou manipulacións que se deron en 2016. A máis rechamante foi a de lcaso de Nadia, a nena cunha enfermidade rara que era utilizada polos seus pais para sacar diñeiro, sobre todo polo feito de que ao xornal que o publicou non quedou máis remedio que rectificar e recoñecer o seu erro. A maioría das noticias falsas publícanse a propósito de que o son e xamais se rectifican ou se manteñen no medio xerando visitas, que para iso se fixeron.

Pedro Simón escribiu un artigo titulado “Cheiro a cadáver”, unha vez desmontada a súa noticia sobre Nadia, no que falaba do mal absoluto que son as redes sociais para o xornalismo.

“O quefacer do vello oficio, o catro ou cinco normas eternas da profesión, os códigos sacros da andrómena; todo, digo, está a ser pasado pola grella do revisionismo tuitero”.

Días despois tivo que publicar unha desculpa para recoñecer que non fixera ben o seu traballo e que non contrastara minimamente a información que publicou. Entón si evidenciou o verdadeiro mal da profesión.

 – La marea / Traducido por Anxo Ramos – Irmandade

Categorías
Política

RELACIONADAS